środa, 19 lipca 2017

Reforma zasad arbitrażowych UNCITRAL

Wieńcząc 2 letnie analizy przygotowawcze , Komisja NZ ds. Międzynarodowego Prawa Handlowego (UNCITRAL) ogłosiła wszczęcie prac nad możliwością rewizji sytemu rozstrzygania międzynarodowych sporów państwo-inwestor, jak również możliwości ukonstytuowania nowego, multilateralnego sądu inwestycyjnego (Law360, UN Group To Consider Investor Dispute Resolution Reform). Ta ostatnia kwestia to odpowiedź na postulaty wysuwane w szczególności przez UE. 

Na jesieni bieżącego roku ma zostać powołana w tym celu specjalna grupa robocza.

wtorek, 18 lipca 2017

Organizacje pozarządowe na agendzie UE

W ostatnich dniach kwestia funkcjonowania organizacji pozarządowych pojawiła się na agendzie UE w dwóch kontekstach: nowej ustawy węgierskiej i kryzysu uchodźczego na Morzu Śródziemnym.

Dziś Międzynarodowy Dzień Nelsona Mandeli

Nelson Mandela urodził się 18 lipca 99 lat temu. Od 2009 roku obchodzimy międzynarodowy dzień ku jego czci, celebrując nie tylko jego postać (o byłym prezydencie RPA,  mężu stanu, działaczu na rzecz praw człowieka, przeciwniku apartheidu, który spędził 27 lat w więzieniu - przeczytacie więcej tu) ale także honorując jego życiową postawę, która wiązała się ze służbą społeczną, walką z ubóstwem, rekoncyliacją, walką o prawa dzieci i równość płci. W 2015 roku Narody Zjednoczone postanowiły rozszerzyć zakres święta zwracając uwagę na warunki panujące w więzieniach. Zrewidowano i przyjęto nowe minimalne warunki określające standardy w więziennictwie United Nations Standard Minimum Rules for the Treatment of Prisoners zwane Regułami Nelsona Mandeli zobacz tu.

O Mandeladay przeczytacie  na stronie ONZ.

poniedziałek, 17 lipca 2017

Dziś dzień sprawiedliwości międzynarodowej!

Tradycyjnie od kilkunastu lat 17 lipca obchodzony jest  dzień sprawiedliwości międzynarodowej - International Justice Day, ustanowiony aby upamiętniać utworzenie Międzynarodowego Trybunału Karnego, który zinstytucjonalizował międzynarodową sprawiedliwość karną. 17 lipca 1998 roku przyjęto Statut Trybunału w Rzymie. Dziś jego stronami są 124 państwa!

Jest to data szczególna dla międzynarodowej sprawiedliwości karnej. Właśnie dobiegła kresu działalność Międzynarodowego Trybunału Karnego dla byłej Jugosławii (zobacz stronę MTKJ: http://www.icty.org/), zaś sam Międzynarodowy Trybunał Karny obchodzi 15 lecie swojego istnienia (zobacz stronę MTK: https://www.icc-cpi.int/, zobacz także stronę akcji MTK na jego 15 rocznicę: https://www.icc-cpi.int/15).

sobota, 15 lipca 2017

Guest post: Traktat całkowicie zakazujący broni jądrowej przyjęty!



W odpowiedzi na wątpliwości podnoszone w dyskusji na temat legalności broni jądrowej, a także jako rezultat wieloletnich kampanii lobbingowych dążących do tzw. global zero, czyli wyeliminowania broni jądrowej z użycia, a także pozbycia się jej zapasów, 7 lipca 2017 roku na konferencji Zgromadzenia Ogólnego ONZ został przyjęty tekst Traktatu zakazującego broni jądrowej (ang. Treaty on the prohibition of nuclear weapons, dalej: TPNW,  Tekst TPNW dostępny tu). Za przyjęciem traktatu głosowały 122 państwa, przy czym takie mocarstwa nuklearne jak Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i Francja wyraziły w swoim wspólnym stanowisku, iż nie brały udziału w negocjacjach nad tekstem oraz nie zamierzają podpisać, ratyfikować ani stać się Stroną TPNW (Joint Press Statement from the Permanent Representatives to the United Nations of the United States, United Kingdom and France following the adoption of a treaty banning nuclear weapons, 07.07.2017, dostępne na: tej stronie). Co więcej, oświadczyły również, że nie postrzegają przyjęcia TPNW jako elementu odzwierciedlającego lub przyczyniającego się do wytworzenia się nowej normy prawa zwyczajowego, co można jednoznacznie odczytać jako zajęcie pozycji persistent objectors. Światowa dziewiątka mocarstw nuklearnych jak i większość członków NATO zbojkotowało negocjacje i nie wzięło udziału w głosowaniu, przy czym tylko Niderlandy, wśród wszystkich głosujących zagłosowały przeciw. Szczególną krytykę wywołały postanowienia z art. 1 TPNW dotyczące zakazu stacjonowania, instalowania i rozlokowania broni jądrowych na terytorium Państw Stron (przypomnijmy, iż aktualnie amerykańska broń jądrowa znajduje się na terytorium Niemiec i Turcji w ramach polityki NATO Nuclear Sharing). Wyniki głosowania znajdują się tutaj.

piątek, 14 lipca 2017

Nowa misja polityczna w Kolumbii

Dnia 10 lipca 2017 roku Rada Bezpieczeństwa w rezolucji 2366(2017) zdecydowała o utworzeniu misji politycznej "United NationsVerification Mission in Colombia". Misja weryfikacyjna ma zająć się sprawdzeniem wdrażania ustaleń rządu kolumbijskiego i FARC-EP zawartych w ich porozumieniu  kończącym ponad 50 letni konflikt zbrojny. Porozumienie dotyczyło rozbrojenia, politycznej, ekonomicznej i społecznej reintegracji społeczeństwa. 

Misję ustanowiono na 12 miesięcy, ale zaznaczono, że może ona ulec przedłużeniu. Ma ona zastąpić obecną misję, która była odpowiedzialna za monitorowanie i weryfikowanie procesu złożenia broni przez FARC-EP i została utworzona na podstawie rezolucji 2262(2016) również na 12 miesięcy.

 O procesie pokojowym w Kolumbii pisaliśmy już wielokrotnie między innymi tu oraz  tu.

czwartek, 13 lipca 2017

Zakaz noszenia nikabów w Belgii nie narusza Europejskiej Konwencji Praw Człowieka

Trybunał strasburski po raz kolejny, choć w bardzo zdecydowany sposób, wypowiedział się o krajowych zakazach noszenia chust w całości bądź częściowo zakrywających twarz. W sprawie Dakir p. Belgii oraz sprawie Belcacemi i Oussar p. Belgii, dotyczących odpowiednio zakazu noszenia nakryć zakrywających twarz wprowadzonego na terenie trzech gmin, a także zakazu wprowadzonego przepisami ustawowymi uznał, że nie doszło do naruszenia zarówno art. 8 Konwencji (gwarantującego prawo do poszanowania życia rodzinnego), art. 9 (gwarantującego swobodę myśli, wyznania i religii), ani też art. 14 (zakazującego dyskryminacji) rozpatrywanego w połączeniu ze wskazanymi przepisami. Skarżące kobiety podnosiły, iż wprowadzone zakazy bądź doprowadziły do tego, że zaprzestały one noszenia nikabów w obawie przed grożącymi za taki czyn sankcjami karno-administracyjnymi, bądź że zakazy te spowodowały ich społeczną izolację, ponieważ przestały one wychodzić z domów.     
Osią argumentacji Trybunału w tych, jak i wcześniejszych orzeczeniach dotyczących tej problematyki (patrz np. nasz post tu) było założenie, że wprowadzenie zakazu miało na celu zagwarantowanie realizacji zasady "wspólnego życia społeczeństwa" (ang. living together). Trybunał podkreślił, że zakaz był odpowiedzią władz belgijskich na praktykę, która wydawała się nie do pogodzenia z potrzebą społecznej komunikacji i nawiązywania relacji ludzkich, co jest procesem nieodzownym dla życia społeczeństwa. Potrzeba interakcji pomiędzy jednostkami jest konieczna dla zapewnienia funkcjonowania demokratycznego społeczeństwa. Kwestią do rozstrzygnięcia przez społeczeństwo belgijskie było natomiast to, czy akceptuje częściowe lub całkowite zasłanianie twarzy, a ostateczna decyzja podjęta przez władze belgijskie była w tym względzie negatywna. Oceniając proporcjonalność ingerencji Trybunał zauważył, że kary przewidziane prawem za niestosowanie się do zakazu miały charakter stopniowy, a wskazywana jako najbardziej dolegliwa przez skarżące kara pozbawienia wolności miała być stosowana jedynie w stosunku do osób uporczywie naruszających prawo, a zasadą było stosowane sankcji alternatywnych.
W sprawie Dakir Trybunał dopatrzył się jednak naruszenia gwarancji z art. 6 Konwencji z uwagi na fakt, że w trakcie postępowania, w którym skarżąca usiłowała kwestionować przed Conseil d’État wprowadzone przez gminy zakazy, jej odwołanie zostało oddalone przy zastosowaniu zbyt formalistycznych kryteriów. 
Należy jednak podkreślić, że w wydanych orzeczeniach Trybunał konsekwentnie podtrzymał swoją dotychczasową linię orzeczniczą gwarantującą państwom szeroki margines uznania w zakresie ograniczania manifestowania przez jednostki swoich przekonań religijnych w sposób ingerujący w integralność społeczeństw europejskich.   


Unijno-japońska strefa wolnego handlu – to jeszcze daleka droga

W środę 5 lipca, tuż przed szczytem G20, Unia Europejska i Japonia ogłosiły osiągnięcie porozumienia politycznego w sprawie umowy handlowej – Umowy o partnerstwie gospodarczym. 6 lipca zostało to potwierdzone oficjalnie przez japońskiego premiera Shinzō Abe oraz przewodniczącego Komisji Europejskiej Jean-Claude Junckera i przewodniczącego Rady Europejskiej Donalda Tuska. Czy to oznacza koniec trwających od marca 2013 r. negocjacji? Nie do końca.

środa, 12 lipca 2017

Główne wątki szczytu przywódców G20 w Hamburgu

Bez sięgania w zamierzchłe czasy początków współpracy przywódców państw G20 w 2008 r., kiedy to wspólne zagrożenie światowym kryzysem finansowym umożliwiło porozumienie ponad podziałami, nawet od ubiegłorocznego szczytu w Hangzhou (nasz post tutaj) wyraźnie pogłębiły się różnice dzielące uczestników forum. W międzyczasie można choćby przypomnieć, że negocjacje ws. Brexitu stały się faktem a w samej UE ścierają się różne koncepcje jej dalszego rozwoju (lub osłabiania), konsekwentna droga Recepa Erdogana do wzmocnienia autorytarnej władzy nad Turcją skutkuje napięciami w relacjach m.in. z Niemcami i UE, żadne z mocarstw nie pozostaje obojętne na kryzys w Syrii, a nowy prezydent USA Donald Trump robi wiele dla podważenia wspólnotowego i multilateralnego podejścia do współpracy międzynarodowej (nasz post Trump i koniec epoki multilateralizmu?). 

1000 ghostly figures march the streets of hamburg in protest for the G20 summit
1000 duchów maszerujących ulicami Hamburga w proteście przeciwko G20. Happening kolektywu 1000 GESTALTEN.

Ostatecznie za największy sukces szczytu G20 w Hamburgu (7-8 lipca) uznano fakt przyjęcia - głównie za sprawą wysiłków kanclerz Angeli Merkel - jakiegokolwiek wspólnego oświadczenia, choćby i zawierającego wyłączenia dla USA (FT, Donald Trump’s alarming G20 performance). Zważywszy na istotę prawnie niewiążących deklaracji jako instrumentu governance, konieczność maskowania istotnych różnic za pomocą redakcji tekstu rodzi poważne pytania o przyszłość przedsięwzięcia.



Image result for hamburg protest g20
 Podczas szczytu doszło do walk antyglobalistów z policją. W starciach rannych zostało 476 funkcjonariuszy było rannych,

wtorek, 11 lipca 2017

Rocznica zbrodni w Srebrenicy

Przypominamy o kolejnej rocznicy zbrodni w Srebrenicy. Ludobójstwa, które wydarzyło się w samym centrum Europy, na jej oczach, podczas gorącego lata w 1995 roku. To data szczególna nie dlatego, że rocznica jest okrągła (bo 22) ale dlatego, że w tym roku definitywnie zamknięty zostanie trybunał jugosłowiański, trybunał, który jako pierwszy stwierdził, że w Srebrenicy miało miejsce ludobójstwo i skazał winnych jego popełnienia na wieloletnie kary.

Sekretarz Generalny ONZ Antonio Guterres w swoim wystąpieniu (zobacz tu) napisał, że żeby zapobiegać takim zbrodniom trzeba uczciwie spojrzeć w przeszłość i uświadomić sobie naszą rolę w tym, że takie zbrodnie miały miejsce. Społeczność międzynarodowa, w szczególności zaś Narody Zjednoczone zaakceptowały swoją współdzieloną odpowiedzialność w odniesieniu do zbrodni w Srebrenicy i ciężko pracują nad tym, aby przyjąć lekcję z tych porażek.